Gepubliceerd in de Binnenkrant, najaar 2023

Vrij recent zat de zelf benoemde stadschroniqueur te luisteren naar een dubieuze monoloog – vragen mochten er niet gesteld worden – van een topambtenaar van de gemeente Amsterdam. Hij had het over enkele piekdagen in de oude stad. Het beschermde stadsgezicht binnen de Singelgracht kent geen piekdagen. Het is 365 dagen per jaar druk, drukker en drug(st). Echte topdagen zijn Koningsdag op 27 april en Gay Pride, dit jaar op zaterdag 5 augustus. Op zo’n dag met een botenparade door de Prinsengracht zijn er bijna één miljoen toeschouwers. Ook de Open Tuinen Dagen – dit jaar op vrijdag 16, zaterdag 17 en zondag 18 juni – was een kaskraker met dit jaar ook een groot aantal toeristen die nu met eigen ogen het meest onbekende deel van deze werelderfgoedstad konden zien : de keurtuinen, ook wel genoemd kijktuinen of siertuinen. Wat is dit toch een vreselijk leuk initiatief. Ook uw columnist gaat elk jaar koekeloeren. Dit jaar was hij in aangenaam gezelschap van collega Mila Wessel en van corrector Hans Zijlstra, die deze teksten ook weer kritisch hebben gelezen. Het is wel erg jammer dat elk jaar dezelfde keurtuinen zijn opengesteld. Dit jaar waren 25 tuinen met een passe-partout van € 22,50 toegankelijk. In de brochure die eenieder na aankoop van het passe-partout krijgt, staan weinig informatieve teksten in het Nederlands en in het Engels. In de wel erg summiere teksten worden vooral de Latijnse namen van de planten gebruikt. De Nederlandse namen worden jammer genoeg niet vermeld. Het meest belangrijke woord voor deze feestelijke drie dagen – te weten keurtuin – komt er niet in voor! Het graven van de grachten met de hand was een meesterlijk idee, maar de aanleg van beschermde tuinen vooral achter de huizen van de Keizers- en Herengracht – dankzij de keur (=wet) van 19 november 1615 – is eigenlijk nog genialer. Die keur bepaalde dat de tuinen pleziertuinen moesten zijn en niet bebouwd mochten worden of gebruikt voor het parkeren van de koets. Die bescherming geldt nog steeds en ook voor de moderne koets! Hoe bekend de huizen op deze twee pronkgrachten ook mogen zijn, het begrip keurtuin kent zelfs een geboren Amsterdammer vaak niet. Ondanks een brief aan de redactie van de Dikke van Dale staat het woord keurtuin nog steeds niet in het beste woordenboek van de Nederlandse taal. Merkwaardig is dat de keurtuin van Keizersgracht 177, in gebruik door Amnesty International, elk jaar meedoet. Deze keurtuin bestaat vooral uit trottoirtegels, in strijd met alle verordeningen. Ook worden regelmatig vijvers, waterpartijen of fonteinen genoemd in die keurtuinen. Het stromend water in Amsterdam komt pas circa 1880 in beeld en past dus niet bij huizen en tuinen uit de 17e en 18e eeuw. We brengen dus vandaag de dag geen vijvers, waterpartijen of fonteinen in die beschermde tuinen aan. Al met al heeft de columnist van de veelgelezen Binnenkrant in aangenaam gezelschap een heerlijke (vakantie)dag gehad, veelal doorgebracht in keurtuinen. Volgend jaar zijn er weer Open Tuinen Dagen, min of meer op dezelfde dagen. Lang leve deze werelderfgoedstad en zijn unieke keurtuinen!